Πρακτικά εκπαιδευτικού διημέρου: "Παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος, φυτοθεραπευτική προσέγγιση"
Λίμνη Πλαστήρα (Μέγδοβας) 28 - 29 Ιουνίου 1997

 
"Παθήσεις του ουροποιητικού και αντιμετώπισή τους"
(Ομιλητής : Βλασσόπουλος Γεράσιμος, Ιατρός Χειρουργός, Ουρολόγος - Ανδρολόγος, Δρ Παν/μίου Αθηνών)
" Θεραπείεςτου ουροποιητικού συστήματος με φυσικά μέσα":
α) Η ουσία των νεφρών
(Ομιλητής : Λέφας Μιχάλης, Ιατρός.)
β) Θεραπευτικά μέσα
(Ομιλητής : Παπαδόπουλος Γ. Επ. Καθηγητής Φαρμακολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών.)
"Φυτοθεραπεία ουροποιητικού"
(Ομιλητής : Ράπτη Αγγελική, Φαρμακοποιός.)
"Κώδικας Μεγίστης Λαύρας - Συνταγές"
(Ομιλητής : Μπάρμπα Μαρία, Φαρμακοποιός)

"Παθήσεις του ουροποιητικού και αντιμετώπισή τους"
(Ομιλητής : Βλασσόπουλος Γεράσιμος, Ιατρός Χειρουργός, Ουρολόγος - Ανδρολόγος, Δρ Παν/μίου Αθηνών)
Εισαγωγή: Το ουροποιητικό σύστημα προσφέρει την παραγωγή και απέκκριση των ούρων. Οι λειτουργίες αυτές γίνονται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Αλλά όργανα που θα αναφέρουμε είναι ο προστάτης αδένας και οι όρχεις λόγω της στενής ανατομικής σχέσης με το ουροποιητικό σύστημα.
Παθήσεις:
Φλεγμονώδεις παθήσεις
1. Οξείες φλεγμονές α.Οξεία κυστίτιδα β.Οξεία πυελονεφρίτιδα γ.Νεκρωτική θηλίτιδα δ.Απόστημα νεφρού ε.Πυονέφρωση στ.Περινεφρικό απόστημα ζ.Σηψαιμία Θεραπεία:Αντιβιοτικά και αιτιολογική ανάλογα με το αίτιο.
2. Χρόνιες φλεγμονές α.Χρόνια κυστίτιδα β.Χρόνια πυελονεφρίτιδα.
Φλεγμονές του γεννητικού συστήματος
1.Ουρηθρίτιδες α.Γονοκοκκική β.Μη γονοκοκκική
2.Προστατίτιδες α.οξεία β.χρόνια
3.Επιδιδυμίτιδες α.οξεία β.χρόνια
4.Ορχίτιδες
Θεραπεία:Αντιβιοτικά και αντιφλεγμονώδης αγωγή
Φυματίωση του ουροποιητικού Θεραπεία:Αντιφυματική αγωγή διάρκειας εννέα μηνών και χειρουργική αντιμετώπιση των επιπλοκών. Κλασικό φαρμακευτικό σχήμα: Τριπλό σχήμα: Ριφαμπικίνη-Μυαμβουτόλη-Ισονιαζίδη γιά τους τρεις πρώτους μήνες. Διπλό σχήμα: Ριφαμπικίνη Ισονιαζίδη γιά τους τρεις επόμενους μήνες Μονό σχήμα:Ισονιαζίδη γιά τους τελευταίους τρεις μήνες
Λιθίαση του ουροποιητικού Λιθίαση νεφρού- ουρητήρων-λιθίαση ουροδόχου κύστεως Θεραπεία λιθίασης: Βασικά θεραπευτικά μέτρα α. Η άφθονη χορήγηση υγρών β. Η διόρθωση κάθε μεταβολικής διαταραχής γ. Η ρύθμιση της οξύτητας των ούρων δ. Η αντιμετώπιση κάθε κωλύματος της αποχετευτικής μοίρας ε. Η αντιμετώπιση των ουρολοιμώξεων στ.Η συμπτωματική θεραπεία (παυσίπονα κλπ) Λιθοτριψία-Εξωσωματική-Διαδερμική-Ουρητηρολιθοτριψία-Κυστεολιθοτριψία Κλασική χειρουργική θεραπεία Φαρμακευτική βοήθεια σε ορισμένες περιπτώσεις
Συγγενείς ανωμαλίες του ουροποιητικού συστήματος
1. Συγγενείς ανωμαλίες των νεφρών α. Ανωμαλίες του αριθμού. β. Ανωμαλίες μεγέθους γ. Συμφύσεις δ. Ανωμαλίες θέσης (νεφρική εκτοπία)
2. Συγγενείς ανωμαλίες της ανώτερης και κατώτερης αποχετευτικής μοίρας Θεραπεία:Φαρμακευτική θεραπεία υπό προϋποθέσεις μόνο στην περίπτωση της κυστεο-ουρητηρο-νεφρικής παλινδρόμησης. Χειρουργική αποκατάσταση.
Ογκοι του νεφρικού παρεγχύματος Καλοήθεις όγκοι του νεφρού Καρκίνος του νεφρού Νεφροβλάστωμα Θεραπεία:Χειρουργική. Δεν αποδίδει η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία. Όγκοι της αποχετευτικής μοίρας του ουροποιητικού Όγκοι της ανώτερης αποχετευτικής μοίρας Όγκοι καλύκων-πυέλου-ουρητήρων Θεραπεία: χειρουργική Όγκοι ουροδόχου κύστεως και ουρήθρας Χειρουργική (Ενδοσκοπική με η χωρίς λέιζερ, ριζική χειρουργική αντιμετώπιση)
Ογκοι γεννητικού συστήματος Αδένωμα του προστάτη Φαρμακευτική αγωγή Χειρουργική (Ενδοσκοπική- Κλασική) Λέιζερ Υπερθερμία Καρκίνος του προστάτου Θεραπεία αναλόγως του σταδίου Ριζική χειρουργική Ακτινοθεραπεία Ορμονοθεραπεία Όγκοι του όρχεως
Α. Σεμινωματώδεις όγκοι 1.Αμιγή σεμινώματα:Χειρουργική και ακτινοθεραπεία 2.Μη αμιγή σεμινώματα:Χειρουργική, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία 3. Σπερματοκυτταρικά σεμινώματα: Χειρουργική και ακτινοθεραπεία
Β. Μη σεμινωματώδεις όγκοι Το εμβρυϊκό καρκίνωμα, το τεράτωμα το χοριοκαρκίνωμα και οι λεκιθικοί όγκοι Θεραπεία:χειρουργική και χημιοθεραπεία
Τραυματικές κακώσεις Κακώσεις του νεφρού Χειρουργικά τραύματα του ουρητήρα Τραυματικές κακώσεις της ουροδόχου κύστεως Συρίγγια της ουροδόχου κύστεως Τραυματικές κακώσεις της ουρήθρας Στενώματα ουρήθρας Θεραπεία χειρουργική
Νεφρική ανεπάρκεια από ουρολογικής πλευράς κυρίως ενδιαφέρει η αποφρακτικού τύπου οξεία νεφρική ανεπάρκεια Λύση της απόφραξης (καθετηριασμός, νεφροστομία, λιθοτριψία).
top


" Θεραπείεςτου ουροποιητικού συστήματος με φυσικά μέσα"
α) Η ουσία των νεφρών
(Ομιλητής : Λέφας Μιχάλης, Ιατρός.)
Η χρήση φυσικών ιαμάτων δεν αποτελεί μόνο μιά διαφορετική προσέγγιση ως προς το θεραπευτικό σχήμα, αλλά προϋποθέτει και μιά διαφορετική αντίληψη γιά τον ανθρώπινο οργανισμό, τις καταστάσεις υγείας και ασθένειας που βρίσκεται, την φυσιολογία του και την παθολογία του.
Το πρώτο μέρος αυτής της παρουσίασης προσπαθεί νά δώσει ένα στίγμα της ουσίας των νεφρών από αυτή την άποψη. Δεν αντιλαμβάνεται τους νεφρούς ως αυτόνομα όργανα, ούτε το ουροποιητικό ως αυτόνομο σύστημα. Δεν θεωρεί ότι η κατ' ουσία λειτουργία των νεφρών έγκειται στην απέκκριση των ούρων.
Σαφώς οι νεφροί αποτελούν όργανα μεταβολισμού του υγρού οργανισμού και συνδέονται με την βασική δραστηριότητα των δυνάμεων εκείνων που διαμορφώνουν την ανθρώπινη ύπαρξη. Έχουν επιπλέον και μιά κρυμμένη σχέση με τον αέρα και τον αέριο οργανισμό του ανθρώπου. Διαπερνώνται από την δραστηριότητα του οξυγόνου και του αζώτου.
Συμμετέχουν ενεργά στην αναδομητική (αναβολική) διαδικασία του οργανισμού. Διεγείρουν την ενεργητική ζωτικοποίηση του ανθρώπου. Αυτό γίνεται ευδιάκριτο στη στενή σχέση των νεφρών με το γεννητικό σύστημα.
Αποτελούν έτσι υποσυνείδητο αισθητήριο όργανο γιατί αντιλαμβάνονται την εσωτερική σύσταση του αίματος. Και η συμβατική φυσιολογία, εξ' άλλου, υποδεικνύει τη συμμετοχή τους στη αιμοποίηση και στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης.
Βρίσκονται σε στενή σχέση με τους οφθαλμούς, που αποτελούν όργανα φωτός.
Η λειτουργικότητα τους, λοιπόν, σχετίζεται μ'ότι διεγείρει τη ζωτικοποίηση (όπως είναι η διαδικασία των λευκωμάτων), μ'ότι ενισχύει τις δυνάμεις που μορφοποιούν το ανθρώπινο όν, αλλά και με τις αισθητηριάκες μας λειτουργίες.
top
β) Θεραπευτικά μέσα
(Ομιλητής : Παπαδόπουλος Γ. Επ. Καθηγητής Φαρμακολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών.)
Η έμφαση σ'αυτό το μέρος της παρουσίασης δίδεται σ'ένα πρώτο επίπεδο στο πως παρατηρούμε φυτά, ορυκτά ή ζώα, σ'ένα δεύτερο πώς αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν θεραπευτικά με βάση τον νόμο των ομοίων.
Αυτό που αναζητούμε όμως είναι την εξομοίωση της ουσίας των θεραπευτικών μέσων και της ουσίας των νεφρών όπως και την ομοιότητα των διεργασιών ανάμεσα στα συγκεκριμένα ιάματα και το ουροποιητικό σύστημα και όχι απλά μιά μορφική ομοιότητα.
Από την στιγμή που αντιλαμβανόμαστε τους νεφρούς ως όργανα που σχετίζονται και με τον αέρα, αλλά και το υγρό οργανισμό, που μεταφέρουν την δυναμική του νευρικού συστήματος μέσα στον μεταβολισμό, που συμμετέχουν και στην πρόσληψη αλλά και στην μεταμόρφωση, και στη καταβολική αλλά και στην αναβολική διαδικασία, που διακρίνονται και γιά την διαλυτική αλλά και γιά την συμπυκνωτική τάση, με βάση το νόμο των ομοίων θα αναζητήσουμε αυτά τα στοιχεία και σε φυτά , ορυκτά και ζώα.
Η θεραπευτική ένδειξη καθορίζεται και από το είδος της νεφρικής διαταραχής, αν δηλαδή έχουμε και επικράτηση του αερίου ή του υγρού στοιχείου, αν δηλαδή αναφερόμαστε σε μιά φλεγμονώδη διαταραχή (όπως η νεφρίτιδα) ή σε μία εξαρχής σκληρυντική διαδικασία (όπως η νεφρολιθίαση και το νεφρωσικό σύνδρομο).
Θα αναφερθούμε διεξοδικώτερα σε δύο εκπροσώπους του φυτικού βασιλείου: το Equisetum arvense και την Berberis vulgaris, σε δύο εκπροσώπους του ορυκτού κόσμου το Cuprum και το Kali carbonicum και σε ένα ζωικό ίαμα την Cantharis
Συνοπτικός κατάλογος θεραπευτικών φυτών γιά παθήσεις του ουροποιητικού. (M. Λέφας, Ιατρός)
Coniferales: Pinus (Terebinthina). Boraginaceae: Borago officinalis, Lithospermum officinale. Compositae: Solidago virgaurea. Convolvulaceae: Ipomea (Convolvulus duartinus) Cruciferae: Capsella bursa pastoris, Cochlearia officinalis. Ericaceae: Chimaphilla umbellata. Graminae: Agropyrum repens. Labiatae: Orthosiphon stamineus, Lamium album. Leguminosae: Sarothamnus scoparius, Genista tinctoria, Ononis spinosa, Copaiva. Liliaceae: Colchicum automnale, Scilla maritima, Asparagus officinalis, Smilax (Sarsaparilla). Loganiaceae: Strychnos nux vomica. Ranunculaceae: Pulsatilla nigricans (Anemona pulsatilla). Rosaceae: Rosa canina. Rubiaceae: Rubia tinctoria, Coffea arabica, Gallium aparine, Asperula odorata. Solanaceae: Physalis alkekenzi. Umbelliferae: Levisticum officinale, Eringium, Petroselinum, Apium graveolens, Hydrocotylinum. Urticaceae: Berberis vulgaris.
top

"Φυτοθεραπεία ουροποιητικού"
(Ομιλητής : Ράπτη Αγγελική, Φαρμακοποιός)
Η φύση είναι άφθονη στην προμήθεια φυτών με ωφέλιμη δράση στον οργανισμό του ανθρώπου και ειδικά στο ουροποιητικό σύστημα που είναι το θέμα μας σήμερα. Μια μεγάλη ομάδα τέτοιων φυτών είναι τα διουρητικά:
Τον όρο διουρητικό στη φυτοθεραπεία δεν θα τον δούμε μόνο με την έννοια ενός παράγοντα που βοηθά το σώμα να αποβάλλει τα περίσσια υγρά αυξάνοντας τον ρυθμό της παραγωγής των ούρων στα νεφρά. Λαμβάνοντας υπόψιν την πολυπλοκότητα της δομής στη σύσταση των φυτών θα τον δούμε ευρύτερα, με τις παράλληλες δράσεις που αναπτύσσονται όπως αντιφλεγμονώδη, αντιμικροβιακή, αντιλιθική κ.α. Έχουμε λοιπόν ένα ευρύ πεδίο επιλογής στη χρησιμοποίησή τους ανάλογα με την πάθηση και τα συμπτώματά της.
Πριν προχωρήσουμε στην επιμέρους περιγραφή και ανάλυση αυτών των φυτών μπορούμε να τα κατατάξουμε για διευκόλυνσή μας στις παρακάτω κατηγορίες ανάλογα με τις ιδιότητές τους:
1. Αντιφλεγμονώδη Apium Graveolens Galium Aparine Zea Mays Agropyron Repens Eupatorium purprureum
2. Αντιλιθικά Eupator. purpureum Collinsonia canadensis Eryngium campestre
3. Μικροβιοστατικά Arctostaphylos uva ursi Barosma betulina Agropyron repens Juniperus communis Achillea millepholium
4. Στυπτικά Agrimonia eupatoria Arctostaphylos uva ursi Sarothamnus scoparius Kola vera
5. Μαλακτικά - Επουλωτικά ιστών Arctostaphylos uva ursi Zea mays Agropyron repens Collinsonia canadensis
Συνεχίζοντας θα δούμε τις κυριότερες παθήσεις του ουροποιητικού και πώς αντιμετωπίζονται:
Συχνουρία: Αυξημένη συχνότητα ούρησης χωρίς αύξηση στον όγκο ούρων που αποβάλλονται υποδηλώνει ότι η κύστη δεν μπορεί να κρατήσει το συνηθισμένο υγρό. Αιτίες μπορεί να είναι μόλυνση, ξένα σώματα, πέτρες ή όγκοι, που μπορεί να δημιουργήσουν φλεγμονή. Χρειαζόμαστε:
Αντιμικροβιακά που θα διευκολύνουν το σώμα να απαλλαγεί από τα παθογόνα ελαττώνοντας τη φλεγμονή και τα συμπτώματα. Αντιφλεγμονώδη συνεισφέρουν πολύ απαλύνοντας τον ερεθισμένο ιστό και ελαττώνοντας τον πόνο του μυός λόγω του τοπικού ερεθισμού. Διουρητικά πλούσια σε αιθέρια έλαια όπως o Juniperus αντενδείκνυνται σε οξείες καταστάσεις.
Μια συνταγή για συχνουρία με μόλυνση είναι η ακόλουθη: Μείγμα Zea mays 2 μέρη έγχυμα Arctostaphylos 1 μέρος
2 κουτ. γλυκού σε 1 φλιτζάνι νερό και πίνουμε 1 φλιτζάνι κάθε ώρα μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.
Δυσουρία: Οδυνηρή ούρηση που μπορεί να προκληθεί από πολλές αιτίες. Εδώ χρησιμοποιούμε αντιφλεγμονώδη, αντιμικροβιακά και σπασμολυτικά. Συνταγή: Μείγμα Viburnum prunifolium Zea mays Arctostaphylos uva ursi σε ίσα μέρη. Εγχυμα με 2 κουτ. γλυκού σε 1 φλιτζάνι νερό και πίνουμε 1 φλιτζάνι κάθε ώρα μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.
Αιματουρία: Αίμα στα ούρα. Αυτό το σύμπτωμα μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες από λιγότερο έως πολύ σοβαρές. Φυσικά η διάγνωση είναι αποφασιστικής σημασίας και οι προτάσεις που δίνονται εδώ είναι γι'αυτό το σύμπτωμα. Στυπτικά Σταματούν την αιμορραγία Αντιφλεγμονώδη Ανακουφίζουν τον ερεθισμένο ιστό Αντιμικροβιακά Διευκολύνουν στην απαλλαγή από παθογόνα
Συνταγή: Μείγμα Vinca major Capsella borsa pastoris Zea mays Achillea millefolium σε ίσα μέρη. Εγχυμα 2 κγ. σε 1 φλιτζάνι νερό και πίνουμε 1 φλιτζάνι κάθε 2 ώρες.
Κατακράτηση ούρων, οίδημα: Υπερβολική συσσώρευση υγρών στο σώμα σε ιστούς και κοιλότητες. Μπορεί να σχετίζεται με ηπατική ή νεφρική διατάραξη, εγκυμοσύνη, προεμμηνοροϊκό σύνδρομο ή καρδιακή ανεπάρκεια. Το πιο αποτελεσματικό διουρητικό εδώ είναι το Taraxacum officinalis. Εκτός από την αποτελεσματικότητά του σαν διουρητικό που η δράση του συγκρίνεται με εκείνη της φουροσεμίδης έχει πρόσθετες ωφέλειες σαν μια πλούσια πηγή καλίου. Έτσι, αποτελεί ένα τέλεια ισορροπημένο διουρητικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε οίδημα συνδεόμενο με συμφορική καρδιακή ανεπάρκεια διότι αναπληρώνει το κάλιο που χάνεται με την διούρηση και έτσι δεν διαταράσσεται η ηλεκτρολυτική ισορροπία στον καρδιακό μυ. Συνταγή: Taraxacum off tinct 2,5 ml διαιρεμένο σε 3 δόσεις ημερησίως
Κυστίτις: Οξεία ή χρόνια μόλυνση της ουροδόχου κύστης. Αυτή είναι μια φλεγμονή του εσωτερικού τοιχώματος της κύστης που μπορεί να οφείλεται σε βακτηριακή μόλυνση ή σε μηχανικό γδάρσιμο από μικρούς κρυστάλλους φωσφορικού ασβεστίου στα ούρα. Τα συμπτώματα της κυστίτιδας περιλαμβάνουν συχνουρία, δυσουρία, θολά ή ούρα με αίμα, με πόνο και ευαισθησία στο υπογάστριο. Χρησιμοποιούμε: Αντιμικροβιακά που θα βοηθήσουν στη βακτηριακή μόλυνση. Είναι βασικό να χρησιμοποιήσουμε φυτά που είναι δραστικά για την ουροποιητική περιοχή και κυρίως αυτά με τερπένια και αιθέρια έλαια καθώς αυτά αποβάλλονται από τα νεφρά και έτσι κατευθύνονται στην περιοχή της μόλυνσης, στην κύστη. Αντιφλεγμονώδη Στυπτικά αν υπάρχει αιματουρία Σπασμολυτικά όταν υπάρχει πόνος Επίσης, όταν η κυστίτις είναι συνδεδεμένη με εγκυμοσύνη, ορμονικές αλλαγές λόγω εμμηνόπαυσης ή αντισυλληπτικών χρησιμοποιούνται και κατάλληλα τονωτικά της μήτρας, καθώς επίσης κατάλληλα πικρά ποτά στο διαβήτη και ηρεμιστικά σε καταστάσεις κυστίτιδας συνδεδεμένες με stress.
Συνταγή για κυστίτιδα: Zea mays tinct, Arctostaphylos uva ursi tinct, Barosma betulina tinct, 2 μέρη 2 μέρη 1 μέρος Λαμβάνονται 5 ml από το ανωτέρω μείγμα διαιρεμένο σε 3 δόσεις ημερησίως. Συνοδεύεται και από έγχυμα Achillea mill που καλό είναι να πίνεται συχνά. Μια άλλη συνταγή για κυστίτιδα με πόνο και δυσφορία. Zea mays tinct Arctostaphylos uva-ursi tinct Viburnum prunifolium tinct Valeriana officinalis tinct 2 μέρη 2 μέρη 1 μέρος 1 μέρος. 5 ml από το μείγμα σε τρεις δόσεις ημερησίως. Μαζί με έγχυμα Achillea off. Ο συνδυασμός αυτό εκτός από τα διουρητικά αντιμικροβιακά και μαλακτικά ιστών περιέχει και σπασμολυτικά (Valeriana - Viburnum). Ζεστά ροφήματα επίσης βοηθούν όπως το:
Εγχυμα με Althaea officinalis Zea Mays Agropyron repens Equisetum arvensis Arctostaphylos uva-ursi Barosma betulina 2 μέρη 2 μέρη 2 μέρη 2 μέρη 2 μέρη 1 μέρος 1 κουτ. από το μείγμα σε 1 φλιτζάνι βραστό νερό. Αφήνουμε 10-15 λεπτά και πίνουμε ζεστό 4-5 φορές την ημέρα.
Πέτρα στο ουροποιητικό: Μικρές σκληρές μάζες κάπου στην ουροποιητική περιοχή. Τα πιο σημαντικά είδη πέτρας είναι εκείνες του οξαλικού ασβεστίου, του φωσφορικού ασβεστίου και ουρικού οξέως λιγότερες. Ενέργειες ενδεικνυόμενες σ'αυτή την περίπτωση είναι: Αντιλιθικές θεραπείες είναι φυσικά ο πυρήνας οποιασδήποτε θεραπείας της νεφρικής πέτρας. Αντιφλεγμονώδη ενδείκνυνται για να ελαττώσουν τη φλεγμονή που προκαλείται από το πέρασμα του σκληρού υλικού κατά μήκος του ευαίσθητου ιστού του όλου συστήματος. Σπασμολυτικά είναι ουσιώδη για να ελαττώσουν τους μυϊκούς σπασμούς κατά μήκος του ουροποιητικού καθώς οι περισταλτικές κινήσεις μετακινούν την πέτρα. Μαλακτικά και επουλωτικά ιστών θα βοηθήσουν επίσης. Συνταγή: Collinsonia canadensis tinct Eupatorium purpureum tinct Zea mays tinct Dioscorea villosa tinct Viburnum prunifolium tinct σε ίσα μέρη 5 ml από το μείγμα σε 3 δόσεις ημερησίως μαζί με έγχυμα Urtica dioica 1 φλιτζάνι 3 φορές την ημέρα. Ο συνδυασμός αυτός παρέχει τις ακόλουθες δράσεις: Διουρητική Collinsonia can Eupatorium purp. Zea mays Μαλακτική Zea mays Αντιλιθική Collinsonia can Eupat. purp. Σπασμολυτική Dioscorea vil. Viburnum Zea mays
Προχωρώντας θα αναφέρω τα κυριότερα διουρητικά στα οποία αναφερθήκαμε προηγουμένως αρχίζοντας με:
1. Arctostaphylos uva-ursi οικογ. Ericaceae Χρησιμοποιούμε τα φύλλα που περιέχουν 2 γλυκοσίδια το αρβοντοσίδιο και το μεθυλαρβουτοσίδιο. Διούρηση προκαλεί η υδροκινόνη (αντισηπτικό και στυπτικό συστατικό του φυτού) το ουρσολικό οξύ και μια χρωστική φλαβόνη ή ισοκουερκετίνη. Απολυμαντικό των αγωγών του ουροποιητικού συστήματος δεν επενεργεί παρά μόνο όταν τα ούρα είναι αλκαλικά. Γι'αυτό δεν πρέπει να λαμβάνεται ταυτόχρονα με τροφές πλούσιες σε οξέα όπως εσπεριδοειδή, λάχανο τουρσί, βιταμίνη C.
2. Agropyron Repens οικ. Gramineae Ζιζάνιο των καλλιεργητών γνωστό από τον Μεσαίωνα και περιλαμβάνεται ακόμη στις φαρμακοποιίες. Χρησιμοποιείται η ρίζα. Περιέχει υδατάνθρακες (τριτικίνη) σε ποσότητα 54% ίχνη αιθέριου ελαίου αποτελούμενο από αγροπυρίνη που ασκεί αντιβιοτική επίδραση, βιταμίνες, ένζυμα και ανόργανα άλατα. Χρησιμοποιείται σαν διουρητικό δροσιστικό ποτό στην κυστίτιδα, ουρηθρίτιδα καθώς και σαν μαλακτικό. Παρασκευή: ρευστό εκχύλισμα του ριζώματος Αφέψημα 30-50 γρ. ξηρό ρίζωμα σε 1 λίτρο νερό. Εποχή συλλογής Μάρτιος, Απρίλιος και Σεπτέμβριος, Οκτώβριος.
3. Barosma betulina ή Buchu Χρησιμοποιούμενη δρόγη τα φύλλα που περιέχουν αιθέριο έλαιο. Δρα σαν ήπιο τονωτικό διεγερτικό και απολυμαντικό του ουροποιητικού συστήματος. Χρησιμοποιείται για ερεθισμένη κύστη, μολύνσεις κύστης, ακράτεια και νυκτερινή ενούρηση. Βοηθά στην απομάκρυνση βλέννης από τα νεφρά και την κύστη και είναι χρήσιμο επίσης για ερεθισμό του προστάτη με δύσκολη ούρηση σε συνδυασμό με Serenoa serrulata. Χρησιμοποιείται σαν βάμμα ½ - 1 κ. γλυκού 3 φορές την ημέρα διαλυμένο σε νερό. Όχι σε άδειο στομάχι μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό. Περιέχει πουλεγόνη αιθέριο έλαιο και απαγορεύεται στην εγκυμοσύνη. Έχει γεύση πιπεράτη, αρωματική.
4. Galium aparine οικ. Rubiaceae Χρησιμοποιείται το ανθισμένο τμήμα του φυτού που περιέχει ένα γλυκοσίδιο το ασπερουλοσίδιο. Είναι διουρητικό, επουλωτικό και αντιφλογιστικό. Εποχή συλλογής Μάιος - Σεπτέμβριος.
5. Juniperus communis οικ. Cupressaceae Ολόκληρο το φυτό και κυρίως οι ράγες περιέχον ένα αιθέριο έλαιο πλούσιο σε αλφαπινίνη, καδιμίνη, καμφένιο και τερπινεόλη. Η διουρητική δράση οφείλεται προφανώς στην τερπινεόλη η οποία αυξάνει την ταχύτητα της σπειραματικής διήθησης στα νεφρά. Προσοχή σε άτομα που έχουν νεφρική φλεγμονή
6. Eryngium campestre οικ. Umbelliferae Ρίζα περιέχει σαπωνίνες, έχει αντιλιθικές ιδιότητες επίσης για ορισμένες δερματικές παθήσεις. Χρησιμοποιείται και το ανθισμένο φυτό. Εποχή συλλογής Ιούλιος - Αύγουστος.
7. Taraxacum officinalis οικ. Compositae Ολόκληρο το φυτό είναι φαρμακευτικό. Χρησιμοποιείται σαν βάμμα, εκχύλισμα ή έγχυμα. Η ρίζα και ο γαλακτώδης χυμός του στελέχους περιέχουν μια πικρή ουσία, την λακτοπικρίνη καθώς και τανίνες και ινουλίνη. Αναφέραμε προηγουμένως ότι τα φύλλα του είναι πλούσια σε κάλιο. Χρησιμοποιείται επίσης και το έγχυμα της νωπής ρίζας κατά των χολόλιθων του ίκτερου και άλλων ηπατικών παθήσεων.
8. Sambucus nigra οικ. Caprifoliaceae Χρησιμοποιούνται τα άνθη, οι καρποί, τα φύλλα, οι ρίζες και ο φλοιός των κλαδιών. Τα άνθη περικλείουν αιθέριο έλαιο που περιέχει τερπένια, γλυκοσίδια, ρουτίνη, βλεννώδεις ουσίες και τανίνη. Οι καρποί πλούσιοι σε βιταμίνη C. Χρησιμοποιείται σαν διουρητικό, καθαρτικό, αιμοκαθαρτικό, αυξάνει την αντίσταση του οργανισμού. Τα ξερά άνθη ασκούν ισχυρή εφιδρωτική και αντιφλογιστική δράση, επίσης σε εισπνοές στις παθήσεις του αναπνευστικού.
9. Zea mays οικ. Gramineae Οι στύλοι των θηλυκών ανθέων περικλείουν σαπωνίνες, ένα λιπαρό έλαιο και άλατα Καλίου. Επίσης ταννίνες, στερόλες και αλλαντοϊνη. Χρησιμοποιούνται οι στύλοι του νωπού αραβοσίτου που είναι διουρητικοί και μαλακτικοί σε βάμμα ή έγχυμα.
Τελειώνοντας θα ήθελα να αναφερθώ και σε έναν άλλο πολύ ενδιαφέροντα διαχωρισμό των διουρητικών ανάλογα με το σύστημα που νοσεί και χρειάζεται υποστήριξη. Χρησιμοποιούμε φυτά που οι δευτερεύουσες δράσεις τους έχουν ομοιότητα με το σύστημα που νοσεί.
Αρχίζοντας από το κυκλοφορικό αναφέρουμε ότι όλα τα διουρητικά βοηθούν ειδικά όμως στο καρδιαγγειακό σύστημα χρησιμοποιούνται θεραπείες με Convallaria majalis που περιέχει καρδενολίδια, Sarothamnus Scoparius περιέχει αλκαλοειδή (sparteine) όχι σε υψηλή πίεση. Επίσης, Taraxacum off και Achillea mil. Κυρίως σαν τονωτικά.
Στο αναπνευστικό χρησιμοποιούνται το Eupatorium perf., Galium aparine, Sambucus nigra, Achillea Mil. και Eucalyptus.
Στο πεπτικό έχουμε διουρητικά που δρουν και σαν υπακτικά όπως τα Agrimonia eupatoria, Iris versicolor, Peumus boblo, Apium graveolens, Taraxacum officinalis. Στο αναπαραγωγικό χρησιμοποιούμε τα αντισηπτικά διουρητικά. Ειδικής σημασίας είναι το Arctostaphylos uva-ursi και Serenoa Serulata.
Μύες και σκελετός: λόγω της καθαριστικής τους δράσης πολλά διουρητικά βοηθούν στα προβλήματα των μυών και των οστών όπως Eupatorium perfoliatum, Apium graveolins, Achillea milefolium και Eupatorium purp.
Νευρικό σύστημα: Borago και Lycopus europaeus είναι τα μόνα διουρητικά για να αντιμετωπισθεί ευθέως το νευρικό σύστημα. Όμως αν υπάρχει πολλή ένταση χρησιμοποιούμε και ένα ηρεμιστικό και ίσως επιτρέψει περισσότερα ούρα να φύγουν.
Δέρμα: Όλα τα διουρητικά βοηθούν το δέμα με μια εσωτερική καθαριστική διαδικασία. Ειδικά εδώ σημειώνονται τα Galium aparine, Agropyron repens και Taraxacum officinalis.
Κατηγορίες διουρητικών ανάλογα με το σύστημα που χρειάζεται υποστήριξη:
ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ: Eupatorium perf. Gallium aparine Sambucus nigra Achillea millef. Eucalyptus
ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΟ: Convalaria majalis Sarothamnus scoparius Taraxacum officinale Achillea millefolium
ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ: Arctostaphylos uva ursi Serenoa serrulata
ΠΕΠΤΙΚΟ: Agrimonia eupatoria Iris versicolor Poemus boldo Borago Apium grav. Taraxacum off. Petroselinum
ΔΕΡΜΑ: Gallium aparine Agropyrum repens Taraxacum officinale
ΝΕΥΡΙΚΟ: Lycopus europeus
ΜΥΣ- ΣΚΕΛΕΤΟΣ: Eupator purp. Apium graveolens Achillea millefolium
top

"Κώδικας Μεγίστης Λαύρας - Συνταγές"
(Ομιλητής : Μπάρμπα Μαρία, Φαρμακοποιός)
Ολοι γνωρίζουμε ότι πληροφορίες περί θεραπευτικής και φαρμακευτικών γνώσεων λαμβάνονται σε διάφορους κώδικες ξεκινώντας από το 2250 π.Χ. Και για να θυμηθούμε λίγο την ιστορία της φαρμακευτικής θα αναφερθώ στους αρχαιότερους κώδικες ξεκινώντας από τον κώδικα του Βασιλέα Χαμουραμπί 2250 π.Χ., ο οποίος είναι συλλογή των Βαβυλωνιακών νόμων και περιλαμβάνει ιατρικές συνταγές όπως και οδηγίες περί της λαϊκής φαρμακευτικής. Κατά τον περασμένο αιώνα βρέθηκαν μέσα σε τάφους διάφοροι φαρμακευτικοί πάπυροι που φέρουν το όνομα αυτών που τους ανακάλυψαν ή αυτών που τους κατέχουν και είναι οι εξής:
Πάπυρος Prise, 2150 π.Χ. Πάπυρος Hearst της XII Δυναστείας, Πάπυρος Ebers 1600 π.Χ., Πάπυρος Birch της ΧVIII Δυναστείας, Πάπυρος Brugsch Majior 1350 π.Χ., Πάπυρος Leyden 1000 π.Χ.
Εκτός από τους παπύρους, υπάρχουν και κώδικες με πολλές μαρτυρίες από τη θεραπευτική. Και οι σπουδαιότεροι κώδικες είναι οι εξής: Ο Κωνσταντινοπολίτικος κώδικας που γράφτηκε το 512 μ.Χ. σε περγαμηνή με καλλιγραφικά κεφαλαία γράμματα και σήμερα βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Βιέννης. Ο Ναπολιτικός Κώδικας που αρχικά βρισκόταν στο μοναστήρι των Αυγουστιανών San Giovani di Carbonara και το 1919 μεταφέρθηκε και αυτός στη Βιέννη. Ο Κώδικας της Μεγίστης Λαύρας είναι ο πιο σπουδαίος από όλους. Βρίσκεται στη μονή της Μέγιστης Λαύρας στο Αγιον Ορος. Αποτελείται από 272 περγαμηνά φύλλα, περιέχει 440 εικόνες και θεωρείται ότι γράφτηκε περί το 1000 μ.Χ. Επειδή λοιπόν το θέμα μας σήμερα είναι το ουροποιητικό σύστημα θα σας παρουσιάσω τρεις συνταγές τις οποίες ξεχώρισα ανάμεσα σε άλλες από τον κώδικα της Μεγίστης Λαύρας. Είναι χειρόγραφα αποσπάσματα Ελληνικής Φαρμακολογίας. Μεγίστη Λαύρα, Ε12, φαρμακολογία 474,5 σελ. 499 και γράφει τα εξής: (διατηρώντας την ορθογραφία και το ύφος του οικείου συγγραφέως).
1η συνταγή: Εις δισουρίαν: Παράγραφος 59β ήγουν όποιος δεν ημπορεί να... ήγουν κατουρήσει λάβε τέττιγας, τζιντζίρους όσους αραβού ... ξηράνας εις τον ίσκιον έχε και όταν τύχη πότιζε μίαν. Ομού δε και των ψαρίων ως πέτραις οπού έχουν στο κεφάλη της συναγρίδας, του λαυρακίου, της καραβίδας, ωφελούν ποτιζόμενα άλλον εις αυτόν. Μόσχον και μαργαριτάρι και βάλσαμον και ωρεπάρπαρον πότισον με νερόν.
2η συνταγή: Ος τις κατουρί αίμα. Παράγραφος 63α. Ρεπανίου σπόρον τρίψαι ωσάν αλεύρι, σμήξε με ξήδι και μέλη πότισον.
3η συνταγή: Εις δίψαν. Παράγραφος 63α ζομόν ομής κολοκήνθης μεν ζάχαρι πίνε ή γλυκόρηζον και μαρουλόσπορον βράσε με νερόν πίνε νήστης ή βάλε σταφήδας εις νερόν βρόχινον να μουσκέψουν και πίνουν παύη η δίψα.
Οι δρόγες όπως διατυπώνονται σ αυτά τα κείμενα, μεταφράζονται κατά σειράν, ως ρίζωμα ζιγγιβέρεως, τέττιξ (τζίτζικας), αραβίς, καραβίδα, λαυράκι, συναγρίδα για την πρώτη συνταγή.
Μόσχος, μαργαριτάρι, Hypericum perfotatum (σπαθόχορτο), Raphanus sativus (ρεπάνι), ξύδι και μέλι για τη δεύτερη συνταγή και
Κολοκύνθη, γλυκύρριζα, Lactuca sativa (μαρούλι), Vitis vinifera για την Τρίτη συνταγή.
top

Home page Αρχική σελίδα


Δημιουργία ηλεκτρονικής σελίδας © : Γιάννης Συλλιγνάκης.
www.iama.gr
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου του site με οποιοδήποτε τρόπο ηλεκτρονικό, μηχανικό, ή φωτοτυπικό, χωρίς προηγούμενη έγγραφη άδεια, σύμφωνα με τον Ν. 2121/93.