ΤΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΣΑΝ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ

 

ΒΕΡΓΑΝΕΛΑΚΗ ΜΑΡΙΑ

ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ

APIVITA - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Β.ΕΛΛΑΔΟΣ

 

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Η Αρωματοθεραπεία είναι μια πανάρχαια μέθοδος θεραπείας και περιποίησης, που αξιοποιεί τις δυνάμεις της φύσης, αφού στηρίζεται στις ευεργετικές ιδιότητες κυρίως των αιθερίων ελαίων αλλά και των φυτικών ελαίων. Απευθύνεται στις δυο πολύ συνδεδεμένες αισθήσεις, την αφή και την όσφρηση.

Από τη λίθινη εποχή μέχρι τους αρχαίους πολιτισμούς των Αιγυπτίων, των Ρωμαίων και των Περσών τα φύτα χρησιμοποιούνται για να εξαίρουν την απόλαυση και να επιτείνουν τη σωματική και πνευματική ευφορία. Είτε μέσω ενός αρωματικού μπάνιου ή μασάζ, είτε με τον αρωματισμό του χώρου ή ακόμη μέσω μιας εντατικής φυτικοφαρμακευτικής αγωγής, τα φυτά χρησιμοποιούνται εδώ και χιλιάδες χρόνια για την προστασία από σωματικές και πνευματικές αδιαθεσίες.

Η χρήση τους ξεκινά ανάμεσα στην προκατάληψη και την αλήθεια και φτάνει σήμερα στο 2000 στα χέρια των επιστημόνων πια φαρμακοποιών και στα Πανεπιστημιακά εργαστήρια να ορίζεται, να προσδιορίζεται και να ελέγχεται. Ετσι μπορούμε να δόσουμε τους ακόλουθους ορισμούς:

Αιθέριο έλαιο: Είναι το προϊόν που προέρχεται από τα φυτά με απόσταξη με υδρατμούς.

ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ

1. Μονοτερπένια: άκυκλα, μονοκυκλικά, δικυκλικά.

2. Σεσκιτερπένια: άλειφατικά, μονοκυκλικά, δικυκλικά, τρικυκλικά.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ

Τα αιθέρια λάδια που χρησιμοποιούνται στην αρωματοθεραπεία πρέπει:

1. Να προέρχονται από γνωστές και επιβεβαιωμένες πηγές.

2. Η σύστασή τους να είναι πλήρως διευκρινισμένη.

3. Να είναι ποιοτικά άριστα.

Για το λόγο αυτό η INSA (Scientific Institute οf Aromatology) εκδίδει πιστοποιητικό που επιβεβαιώνει την υψηλή ποιότητα και τεχνολογία των αιθερίων ελαίων.

Τα αιθέρια λάδια χαρακτηρίζονται απο τρείς παραμέτρους:

Α. The botanic species

B. The producing organ

Γ. The biochemical specificity.

ANAΓΚΑΙΑ ΚΡΙΤΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΝΟΣ ΑΙΘΕΡΙΟΥ ΕΛΑΙΟΥ

Τα αναγκαία κριτίρια για την ταυτοποίηση ενός αιθέριου ελαίου είναι:

1. Ο αριθμός αναφοράς(κωδικός αριθμός)

2. Η περιοχή παραγωγής του (προέλευση)

3. Οι γενικές οργανοληπτικές ιδιότητες του (χρώμα, οσμή)

4. Η μέθοδος παραλαβής του

5. Οι φυσικές του ιδιότητες (ειδικό βάρος, δείκτης διάθλασης, στροφική ικανότητα)

6. Η χημική σύστασή του

Οι παραπάνω παράγοντες μαζί με τις τρείς παραμέτρους συνιστούν την κάρτα ταυτότητας του αιθερίου ελαίου.

ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΙΣ

Τα αιθέρια έλαια χρησημεύουν στα φυτά στο να απωθούν ορισμένα έντομα, εμποδίζοντας έτσι την καταστροφή των φύλλων και των ανθέων, ή στο να προσελκείουν έντομα ώστε να διευκολύνεται η διαδικασία της γονιμοποίησης. Επίσης, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αποβολή από το φυτό ορισμένων ανεπιθύμητων προιόντων μεταβολισμού, δηλαδή λειτουργούν ως μέσα αποτοξίνωσης.

Σήμερα, η χρήση των αιθέριων ελαίων βρίσκει εφαρμογές στην αρωματοποϊία, στα καλλυντικά και στη βιομηχανία ως βελτιωτικά οσμής και γεύσης. Στη θεραπευτική εμφανίζουν ευρύ φάσμα ιδιοτήτων που οφείλεται στη χημική τους ετερογένεια.

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Το μυοσκελετικό σύστημα αποτελέιται από οστά, μύες και συνδέσμους, προσδίδει την μορφή του ανθρωπίνου σώματος αλλά και εξυπηρετεί βασικές λειτουργείες του.

Η αρωματοθεραπεία είναι μια θεραπευτική μέθοδος που από μόνη της ή συμπληρωματικά με κάποια άλλη αγωγή μπορεί να συμβάλλει στην αποκατάσταση των προβλημάτων του μυοσκελετικού συστήματος.

Ο μηχανισμός δράσης τους στηρίζεται στην διαδερμική απορρόφησή τους που αποτελείται από τα ακόλουθα στάδια:

ΑΙΘΕΡΙΟ ΕΛΑΙΟ -> ΕΠΙΔΕΡΜΙΔΑ -> ΜΥΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ -> ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΜΥΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ -> ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ -> ΟΡΓΑΝΑ ή ΙΣΤΟΙ

Συνδυάζεται άριστα σε ορισμένες περιπτώσεις με τη μάλαξη (μασάζ) δηλ. την άσκηση ρυθμικής πίεσης και τάσης που επιφέρει μηχανικό ερεθισμό στους ιστούς. Η πίεση συμπιέζει τους μαλακούς ιστούς και μετακινεί τις νευρικές απολήξεις των υποδοχέων, με τον ίδιο τρόπο που ενεργεί και η τάση. Η χρησημοποίηση των δύο αυτών παραγόντων:

Α. Επηρεάζει τη φλεβική, αρτηριακή και λεμφική κυκλοφορία με τη μεταβολή του αυλού των αιμοφόρων αγγείων και λεμφαγγείων

Β. Διεγείρει τους εξωϋποδοχείς του δέρματος, τους ιδιοϋποδοχείς των μυών και των τενόντων και τους εσωϋποδοχείς στους βαθύτερους ιστούς του σώματος.

Γ. Βοηθά την αποβολή των προιόντων μεταβολισμού των κυττάρων

Συμπερασματικά μπορεί να λεχθεί ότι τα αποτελέσματα της αρωματοθεραπείας και της μαλαξοθεραπείας οφείλονται τόσο στους Φυσικούς (μηχανικούς) όσο και στους Φυσιολογικούς (αντανακλαστικών) και Ψυχολογικούς παράγοντες που επηρεάζουν..

 Η μάλαξη όπως και άλλοι τύποι θεραπείας δεν είναι αποτελεσματική σε όλες τις περιπτώσεις. Πρέπει λοιπόν να χρησημοποιείται μόνο στην θεραπεία των νόσων που μπορούν να ευεργετηθούν από αυτή.

Η χρήση επιθεμάτων (κομπρέσες) και η λουτροθεραπεία είναι δύο ακόμη  μέθοδοι μέσω των οποίων εφαρμόζεται η αρωματοθεραπεία στα προβλήματα του μυοσκελετικού συστήματος.

ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΜΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Οικογένεια: LABIATAE ή LAMIACEAE

Γένος: LAVANDULA

Δρόγη: FLORES και OLEUM LAVANDULAE

Λαμβάνεται από το φυτό Lavandula angustifolia P.Miller. Aπαντά σε όλη την Ελλάδα όπου είναι γνωστό με το όνομα αγριολεβάντα, λαμπρή, μαυροκέφαλο, χαμολίβανο.Τα άνθη του είναι σωληνοειδή χρώματος κυανού και η συλλογή τους γίνεται από τον  Ιούνιο έως και τον Σεπτεμβριο, ενώ υποβάλλονται αμέσως σε απόσταξη για την παραλαβή του αιθέριου ελαίου, διότι με τη ξήρανση και την παραμονή των ανθέων μειώνεται η περιεκτικότητά τους, ενώ μπορεί να αλλάξει και η σύστασή τους.

Συστατικά: Το κύριο συστατικό των άνθεων είναι το αιθέριο έλαιο σε περιεκτικότητα 0,5% σε φρέσκα άνθη. Είναι άχρωμο ή κιτρινωπό με ευχάριστη οσμή και καυστική γεύση. Αποτελείται κυρίως από εστέρες του οξεικού λιναλυλίου 30-60%, τερπενικές αλκοόλες όπως λιναλοόλη,

Ενδείξεις:

·       Ρευματισμοί (Μασάζ, κομπρέσες)

·       Διαστρέματα (κομπρέσες)

·       Μυϊκοί πόνοι (Μασάζ, λουτροθεραπεία)

·       Ρευματοειδής αρθρίτιδα (Μασάζ, ψυχρές κομπρέσες)

·       Μυϊκοί σπασμοί (Μασάζ)

Οικογένεια: LABIATAE ή LAMIACEAE

Γένος: ROSMARINUS

Δρόγη: FOLIA ROSMARINI και OLEUM ROSMARINI

Λαμβάνεται από το φυτό Rosmarinus officinalis. Aπαντά σε πετρώδεις τόπους της Πελοποννήσου, της Β. Ελλάδας και στα νησιά του Ιονίου. Είναι γνωστό με τα κοινά ονόματα δεντρολίβανο, διοσμαρίνη ή ροσμαρίνη. Το αιθέριο έλαιο παραλαμβάνεται από τα φύλλα και τα άνθη του φυτού με απόσταξη.

Συστατικά: Το κύριο συστατικό της δρόγης είναι το αιθέριο έλαιο που αποτελείται από 0,8-6% εστέρες εκπεφρασμένους σε εστέρες βορνεόλης, τερπενικές αλκοόλες, τερπενικούς υδρογονάνθρακες (καμφένιο,πινένιο) , κινεόλη, βορνεόλη, D και DL-καμφουρά.

Ενδείξεις:

·       Ρευματισμοί (Μασάζ, κομπρέσες)

·       Διαστρέματα (κομπρέσες,εντριβές)

·       Μυϊκοί πόνοι (Μασάζ, λουτροθεραπεία)

·       Ρευματοειδής αρθρίτιδα (Μασάζ, ψυχρές κομπρέσες)

·       Μυϊκοί σπασμοί (Μασάζ)

Οικογένεια: LABIATAE ή LAMIACEAE

Γένος: MAJORANA

Δρόγη: HERBA MAJORANAE και OLEUM MAJORANAE

Λαμβάνεται από τα υπέργεια τμήματα του φυτού Μajorana hortensis ή Origanum majorana. Το φυτό είναι πολυετής και αυτοφυής πόα στην κεντρική Ευρώπη και στις χώρες της Μεσογείου. Στην Ελλάδα είναι γνωστό με το όνομα μαντζουράνα. Η δρόγη συλλέγεται πριν την άνθησή της τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο και ξηραίνεται σε καλά αεριζόμενους χώρους ή σε ξηραντήρια σε θερμοκρασία μέχρι 45°C. Το αιθέριο έλαιο λαμβάνεται με απόσταξη.

Συστατικά: Το κύριο συστατικό του φυτού είναι το αιθέριο έλαιο που αποτελείται, κύρια, από τερπενικούς υδρογονάνθρακες και α-τερπινεόλη.

Ενδείξεις:

·       Μυϊκοί πόνοι (Μασάζ, λουτροθεραπεία)

·       Ρευματοειδής αρθρίτιδα (Μασάζ, ψυχρές κομπρέσες)

·       Μυϊκοί σπασμοί (Μασάζ)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ

Κράμπες-Διαστρέμματα

          100ml Arnica solution,

20 σταγόνες Cypress

20 σταγόνες Pine

20 σταγόνες Rosemary

Χρήση εξωτερική: κομπρέσες για άμεση ανακούφιση

Πιασμένοι μύες

          100ml Almond oil

10 σταγόνες Cedarwood

10 σταγόνες Ginger

10 σταγόνες Lavender

Χρήση εξωτερική: μασάζ

Πόνοι πλάτης

          200ml ζεστό νερό

          5 σταγόνες Rosemary

          5 σταγόνες Clove

Χρήση εξωτερική: κομπρέσες

Ρευματικός πόνος στο γόνατο (Πάπυρος Ebers, Αίγυπτος 1550 πχ)

          Frankincense, Rosemary, Cumin oil, άλατα χαλκού, ζωικό λίπος

Χρήση εξωτερική: κομπρέσες

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.     Σουλελές, Χ. Μαθήματα Φαρμακογνωσίας, Θεσσαλονίκη 1992

2.     Σουλελές, Χ. Γενική Φαρμακογνωσία – Δρογοχημεία, Θεσσαλονίκη 1988

3.     Lawless, J. Aromatherapy, Eds Element Books Limited, 1997

4.     Worth, Y. Massage: a step-by-step guide, Eds Element Books Limited, 1997